Babu Kular Khongjirem.
Katba nang mih bad nangiaid ki sngi ki por,ka rukom synshar ha GHADC ka la nang kynrum kynram pynban.Bun ki nongialam na iwei ar ki party ki ai jongmut ia u Lat(governor) ba un khot Dorbar kyrkieh ha GHADC, hana,ba kin ia pass syndon da ka Dorbar District Council ba kino kino ki kandidiet(candidates) kiba kwah ban ialeh ia ka elekshon sha GHADC ki dei ban don da ka Syrnot ST(Schedule Tribe certificate) lym kumta ym shah ia ki ban thep kyrteng kum ki kandidiet MDC sha GHADC.
Ha ka jingshisha, ka Executive Body(EC) jong ka GHADC ka la dep ai ka jingpynbna(notification) shwa ban thep kyrteng(filing of nomination) sha GHADC kaba mana ne khang pyrshah ia kino kino ki kandidiet ban thep kyrteng khlem ka ST certificate.Hynrei,ia kane ka jingpynbna la khein be-ain noh da ka High Court ba donburom jong ka Meghalaya namar la shu leh tang da ka Executive body khlem da pass da ka Dorbar GHADC bad khlem da ioh ruh ia ka jingmynjur jong u Lat.Kum kane ka Executive Order kam lah satia ban treikam kum ka Ain ba pura ha GHADC.Ka High Court ba donburom ka Meghalaya ka la kyntait hi war halor kane ka jingleh beain khlem ka lynti kaba dei bad ba shong nongrim.(without proper system).
Namar ba ka Ain ha GHADC ka shah ban ialeh elekshon MDC da kino kino ki nongthep vote wat khlem ka ST, uwei na ki non-tribal u la leit thep kyrteng hynrei u shah shoh bad shah khang noh kat haduh ban da mih ka huri-hura bad ka jingiakhih kaba jur ha Garo Hills khamtam ha West Garo Hills.
Ha ka jingshisha,ia ka GHADC la dep pyniap(dissolved) da u Lat bad u Lat u la dep pynbna ruh wat ia ka tarik ban pyn long elekshon sha GHADC kaban sa long ha ka 10th U Iaiong 2026.Shisien ba la dep pyniap(dissolved) ia ka GHADC, baroh ki MDC jongka ruh ki la kylla long riew paidbah noh bad kim lah shuh ban long MDC biang tad haduh ba kin da jio biang ia ka elekshon.Don ruh napdeng jongki kiba la dep thep kyrteng ban long kum ki kandidiet .Lada u Lat u khot kyrpang ia kata ka Dorbar kyrpang (special session) jong ka GHADC, ka Ain ka shah ne em ban pynim biang ia ki MDC ba la dep sloit ia ka bor bad ka iktiar jongki.
Ym tang katta,ka Model Code of Conduct ruh ka la treikam(remains in force)ha baroh kawei ka Garo Hills.Kam dei satia kaba suk ia kane ka sorkar MDA II hapoh ka jingialam jong ka party NPP namar dei hi kane kajuh ka party kaba synshar ruh myntra ha GHADC.Lada ka shu leh jubor biang,kin sa mih biang ki kynrum ki kynram ha katei ka Autonomous Body. Namar ka NPP kaba bat ia u lakam synshar ha ka state,ka lah ruh ban shna shwa ia ka Ain ja khaw ot(Ordinances) hapoh 6 bnai hynrei, kane ka Ain jakhaw ot ka dei ban treikam lang salonsar ha baroh kawei ka state namar ba la leh ne shna da ka state goverment.Lada ka State Assembly kam lah pat ban pass ia katei ka Ain ja khaw ot hapoh 6 bnai,kata,katei ka Ain ja khawot ruh kan iap noh hi kha ma kha.
Kane ka jingjia ha Garo Hills ka la pynktha khlieh shisha ia kane ka sorkar MDA II .Lada ki pynslem ia ka aiom jong ka elekshon MDC sha GHADC ruh kam long satia kaba suk namar ba ka jingthep kyrteng ka la dep sahkut noh lydui tang ha shiteng.Lada ki pynbna ban bteng biang ia ka jingthep kyrteng ruh, yn don beit uwei ar u Non tribal uban thep kyrteng biang.Hangta kan sa mih biang ka huri hurs bad jingkulmar kaba kham shyrkhei.Dei hangne kein ba ki ong,”La shong ruh jhieh,la ieng ruh kynduh.”Ha kawei pat ki kyntien ki ‘riew stad ka ong,” U la wai lada u la ai, u la wai ruh lada um ai”(He is doomed if he gives, he is doomed if he does not gives).
Nang jyrwit-jyrwat pynban ka rukom synshar ha GHADC


