21 C
Shillong
Wednesday, April 15, 2026

Da kawei ka sur, ngin kyntiew iaka bor ki kynthei (Nari Shakti)

Must read

Da u Narendra Modi, PM ka ri India
Ka jingpynkupbor iaki kynthei haki ïing Dorbar Thaw aiñ, ka dei ka jingbtin lynti iaka rukom im ba shemphang jongngi- ka imlang sahlang kan kiew shaphrang lada ka kynthei ka kiew irat.

Ha ki khyndiat sngi ban wan, ka ri India kan sa shongshit daki jinglehkmen ba la dei ka aiom lehkmen, kin sa pynlong ki jingkhawai sngewbha kylleng kylleng. Ki nongshongshnong jong ka Assam kin lehkmen iaka Rongali Bihu, ki nong Odisha kin lehkmen ia ka Maha Bishuba Pana Sankranti. Ha West Bengal, iaka Poila Boishak, ka snem thymmai jongki Bangali bad ha Keralam, ka Vishu, kine baroh kin sa rakhe bad lehkmen da ka jingshit rhem. Kumjuh ruh ha Tamilnadu, kin lehkmen iaka Puthandu (Snem Thymmai), ki Punjab bad kiwei ki bynta ba shaphang shatei ka ri kin lehkmen Baisakhi ka ban wanrah iaka mynsiem ba dap da ki jingkyrmen bad iaka jinglong jingman kaba sngur. Nga kitbok kitrwiang iabaroh ki NongIndia ba shong basah kylleng ka ri bad shityllup pyrthei kiba ialehkmen ia kine ki sngi bakhuid. To ai ba kine ki jinglehkmen kin wanrah ka jingkyrmen, ka roi ka par haka jingim jong man la iwei pa iwei. Shuh shuh, haka 11 tarik u Ïaiong ngin sdang iaka jinglehkmen iaka lyngkhuh sngi kha ka jingdap 200 snem ka jong u Mahatma Gandhi bad haka 14 tarik u Ïaiong ka ri India kan lehkmen pyndonburom ia u Dr. Babasaheb Ambedkar haka lyngkhuh sngikha jongu.
Nalor kine ki samoi ba kyrpang, haba ka mynsiem ka jingmut jingpyrkhat jongngi kaba dap da ki jinglong ba thymmai, ka ri jongngi ka khreh ban shim sa ia kawei ka sien jam ka ban sah khana pateng la pateng. Ka dei ka, kabu ksiar ban nangpynskhem shuh shuh iaki nongrim jongka synshar paidbah bad ban pynkynmaw biang iaki jingshimkhia jongngi naka bynta ka jingialong baryngkatdor bad ka jinglong kyllumlang mlun.
Haka 16 tarik u Ïaiong, ka Dorbar Ïingthaw aiñ kari kan sa pynlong iaka jingiaphylliew jingmut, khnang ban ioh ka jingiamynjurlang ban pynlong aiñ ia kane ka aiñ ba kham kyrpang ban kyntiew iaki kynthei. Ka long ka dak ba paw shynna iaka jingthrang jong ki klur ngut ki kynthei ha kylleng ka ri India. Ka long jingpynskhem iaka nongrim kaba ha ryngkat ka akor ka burom bad ka pyrkhat kaba la rim bha- kata ka imlang sahlang ka kiew sted haba ka kynthei ka kiew shaphrang.
Ka jingbun ki kynthei haka ri India ka long mar shiteng haka jingbunpaid. Ka jingnoh synñiang jongki sha ka jaitbynriew kalong kaba ïar haduh katta katta, kaba ym lah shuh ban thew. Mynta ka ri ka iohi iaka jingkiew stet bad ka jingjop ba shonkun ki kynthei haman laki bynta. Naduh maïan ki kor ki bor (science & technology) sha ka kam khaiï khaba bad seng kam lajong, naduh ki jingialehkai bapher shaduh ki kam iada ri, ki kam shipai, naduh ki jingrwai shaduh ki barikor (Arts/artist). Ki kynthei ki don hakhmat tam haka jingkiew jongka ri India. Ha ki khyndiat snem ba laleit noh, la pyrshang tyngeh ban thaw iaki sawdong sawkun kiban lah ban saiñdur naka bynta ban nang pynkupbor shuh shuh iaki kynthei. Ka jingplie ki lad ban ioh iaka jingnang jingstad ba kham bha, ka jingpynbha iaka koit ka khiah ki jaka ai jingsumar, ban nangpyniar iaka pisa tyngka bad ki lad balah ban ioh iaki mar bakham kongsan, ka la iarap shibun eh ban kham pynkhlaiñ shuh shuh iaka jingiashimbynta ki kynthei haka ioh ka kot bad ki kam imlang sahlang.
Hynrei, ka jingmihkhmat jongki haki kam saiñ pyrthei bad ki kam thaw aiñ, borabor kam shym la long kaba iahap na bynta jongki haka imlang sahlang. Kane ka long kaei kaei kaba sngewsih, haba ki kynthei ki shim bynta ha ki kam synshar khaddar, borobor, haka por baki shim rai, ki da wanrah ruh bad ka jinglap ka jingshem ka jongki ka jingshemphang ka jongki bunsien ka iarap iaki kam ba iadei bad u paidbah bad nangpynbha shuh shuh iaki sorkar ne iaka synshar ka khaddar.
Ka long kaei kaei kaba donkam namar haki por ban dang wan, ka elekshon Lok Sabha jong u snem 2029 bad ka elekshon Assembly sha ki jylla bapher bapher jong ka ri kin sa pynlong da kaba pyndonkam iaka jingaibor kyrpang iaki kynthei ba la dep buh rynsan lypa. Ha ki phew snem baladep ki la don ki jingïaipyrshang ban pynioh iaka hok jongki kynthei haki jaka treikam synshar paidbah. La bun tylli ki komiti bapher, ki kyndon aiñ la pyrshang ban wanrah hynrei kine baroh ki shu pulom ei. Kiba bun ki jingiashong sngewthuh jingmut bad ki jingiaiban jur lang iaki jingdonkam ban pynkiew iaki kynthei ban mihkhmat sha ka iing dorbar thaw aiñ. Ha u bnai Nailur jong u snem 2023, ka ïing Dorbar Thaw aiñ ka ri India ka ioh iaka jingmynjur ban pynlong aiñ ia ka Nari Shakti Vandan Adhinyiam, daka jingiamynjur lang baroh. Nga kheiñ ba kane ka sngi ka dei ka ba kyrpang tam naka bynta jongnga.
Kane ka aiñ pynkupbor iaki kynthei ka iahapsur bha bad ka jingbthah ha ka Riti Synshar jongka ri jongngi. Ki nongthaw iaka Riti Synshar jongngi ki la iohi lypa baka imlang sahlang ka dei kaba long ryntih solonsar bad pynurlong haka jingtreikam. Ka long ka ba donkam eh ban pynkhlaiñ iaki kynthei ban shim bynta haki jaka trei ban thaw iaki aiñ, kine hi ki dei ki mawjam ban pynurlong iaka jingthmu jong ki. Kane ka pynpaw iaka jingkutjingmut jongngi ban tei iaka imlang sahlang hakaba baroh ki nongshongshnong ki don la ka jinglong ryngkatdor ban trei naka bynta ka lawei ka ri.
Kane ka dei kata ka khyllipmat kaba ngim lah shuh ban dang pynjrong iaka. Ka jingpynslem ban pyniaidsted iaki kam kyntiew iaka jingmihkhmat ki kynthei kan ktah bad pynhiardor noh ia ka jinglongbaryntih ne ryngkatdor hapoh ka synshar paidbah jongngi. Daki phew snem, la bun ki jingiamir jingmut ban kyntiew iaki kynthei ban shimbynta kham bun ha kine ki bynta bad ruh ban pynshkem shuh shuh iaki. Ban dang pynjlan por shuh shuh mynta, te, kaba mut ba ngi dang bteng iaka jingnohshilliang pylla kaba ngi baroh ngi la dep iohi bad kaba ngi dei ruh ban pynbeit iaka. Kum ha kane ka por baka ri India jongngi ka iaid shakhmat ha ryngkat ka jingshaniah bad ka jingthmu, la donkam iakine ki tnad treikam jongngi ba kin pynurlong iaka jingangnud jongki nongshongshnong khamtam kiba don mar shiteng naka jingbunbriew hapoh ka ri. Ka jingshimkhia haka por ba biang, ym tang ba, kan long ka burom iaki jingkular kiba la sah dheng naduh mynshwa, pynban ka dei ruh ka jingpyntikna kaba ka jingiai ialeh bad ka jingjop ruh kaba iaineh. Kane ka long shisha ka kabu ksiar ka ban sahnam sah burom ban pynlong iaka synshar paidbah ka jong ngi kaba kham bun ki nongmihkhmat, kiba bahkhlieh bad ki ba long bala khreh naka bynta ka lawei. Kane ka khyllipmat ka long ka jingpyrta naka bynta ban iatreilang. Kam dei na bynta jongkano kano ka seng saiñ pyrthei, kawei ka sorkar lane iaki riewshimet. Kane ka long naka bynta ka ri bad ka jaitbynriew hi baroh kawei bad ban ithuh iaki jingdonkam jongkane ka sien jam bad ban pynurlong iaka. Ka long kaei kaei kaba ngi dapram iaki Nari Shakti lane ka bor ki longkynthei. Nakata ka daw ka long kaba donkam eh iangi bangin kyrshan borbah ban pynlong aiñ noh iaka; kaban long ruh kawei ka burom bad kajingmyntoi naka bynta ka ri. Kum kine ki kabu ksiar, ki khot ki pyrta iangi ban shimkhia ym naka bynta jongngi hynrei naka bynta ki lawei ban sawan. Kine baroh ki pynkynmaw iangi ba ka jingkhlaiñ jong ka synshar paidbah ka dei shisha lyngba ka jinglah jongka ban iai phalok nangkhih bad ban long kaba long kyllum solensar lang naka por sha ka por.
Kumba ka sngi ka ïa jong kane ka lynti ban sahnam ka la jan poi baka Ïing Dorbar Thawaiñ kan sa shong dorbar, nga khot nga wer, nga kyrpad ia baroh ki dkhot jong ka iing, laki dei nakano kano ka seng saiñ pyrthei ban wanlang ban kyrshan borbah iakane ka sienjam kaba donkam haduh katta katta naka bynta ki kynthei jongngi. To ngin shim iakane ka lad ha ryngkat ka jingkitkhlieh bad ka jingthmu. To ngin shimkhia ha kata ka rukom ban pynpaw iaka burom ba khraw jong ka riti ka dustur jong ka synshar paidbah jongngi.
Ka ri India, ka la juh pynpaw barobor, ba haba don kino kino ki kam ba kongsan na ka bynta ka ri, ka la ieng skhem triang daka jingiatylli dakaba weng iaka jingsngewiapher. Kane keiñ kawei na kita ki khyllipmat. To ngin tur shaphrang ryngkat baroh lang ban pynkhlaiñ ia ka jingkordor jongka Riti Synshar bad pynkupbor iaki Nari Shakti (ka bor ki kynthei) na kabynta ka jingkiew shaphrang jong ka ri.

La thoh da u Narendra Modi, Prime Minister jong ka ri India
La pynkylla shaka ktien Khasi da, ka Delina Khongdup, Former Member, National Commission for Women, New Delhi.

More articles

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Latest article