{"id":6051,"date":"2025-04-28T17:47:34","date_gmt":"2025-04-28T17:47:34","guid":{"rendered":"https:\/\/unongaiktien.com\/?p=6051"},"modified":"2025-04-28T17:47:34","modified_gmt":"2025-04-28T17:47:34","slug":"u-pope-francis-u-paralok-jong-ki-rangli-juki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/unongaiktien.com\/index.php\/2025\/04\/28\/u-pope-francis-u-paralok-jong-ki-rangli-juki\/","title":{"rendered":"U Pope Francis: U Paralok Jong ki Rangli-Juki"},"content":{"rendered":"<p>Ka pyrthei ka la kynjah da ka jingkhlad noh jong u Pope Francis bad shibun kin sa thoh shaphang jong u, hynrei kane ka long ka jingshem jong nga halor ka jingim jong une u riewshlur ka spah snem ba ar phew wei. Nga ju mutdur kumno ban \u0209oh iashem mar met bad une u riewkhraw bad nga ju mutdur ruh \u0209oh ba un wan jngoh ia ka Nongbah Shillong. U Pope uba la wan jngoh ia nongbah Shillong, u dei u Pope John Paul II, ha ka snem 1986. Ka jingwan jong u Pope ka dei ka ka jingjia kaba kyrpang bad katno kan long kaba kham kyrpang yn jin ba u Pope Francis u wan \u0209uh kjat ha Shillong.<\/p>\n<p>Ka Jingtip shaphang ki riewstad Theology ka Latin America:<\/p>\n<p>Ka jingtip jong nga shaphang ki riewstad theology jong ka Latin America ka sdang mynba nga dang pule ha Bishop\u2019s College, Kolkata. Katno katne ki riewstad theology, kum u Gustavo Gutierrez bad Juan Luis Segundo, ki la sai\u01f9dur ia ka jingtip bad jingshemphang jong nga shaphang ka Bible ha ka jing\u0209adei bad ka imlang sahlang shabar na ki saw kynroh jong ka Balang. Ha ki snem 1960, ha ki Ri ba ki khot ka Latin America, (kum ka Argentina, Mexico, El Salvador, Columbia bad kiwei), ka don ka jingshah ban bei\u01f9 jong ki nongshong shnong ha ki nongsynshar kiba synshar donbor. Kane ka jinglong jong ka synshar khadar ka la pynkha ia kawei ka sai\u01f9 pyrkhat kaba ki khot ka Liberation theology. Ka nongrim ne jinghikai shong tynrai jong ka liberation theology ka dei ka jingpynlait luid ia ki khun bynriew ne nongshong shnong na ka jingshah ban bei\u01f9 ha ki bor synshar, ka \u0209eng ha ka nongrim ban pynlait ia ki briew na ka jinglah shilliang ha ka \u0209oh ka kot, ka jingduk jingkyrduh bad ban \u0209along mar ryngkat hakhmat ka ai\u01f9 briew bad hukum blei. Ka liberation theology ka hikai ba u Jisu Khrist u dei u nongpynlait luid bad ki jinghikai u Jisu Khrist ki thew sha ka jingpynlaitim na ka jingshah kh\u01f9oit bei\u01f9, ka jingpynlait na ka jingduk bad jingpynlait na ki jingjynjar jong ka met bad mynsiem hangne ha sla pyrthei. La sai\u01f9dur ia ka Liberation theology da ka jingkylli, \u201changno u Blei uba shisha bad uba bishar hok, ha ka pyrthei kaba ban bei\u01f9 ia ki para briew, ki para jingthaw bad ka pyrthei kaba thok bad shukor? U Gustavo Gutierrez, uba long u kpa jong ka Liberation theology, u ong, \u201cka liberation theology ka sdang na ka jingkut jingmut ban pynlait luid ia ki briew na ka jingduk bad ban pynim ia kiba duk bad kiba shah \u01f9iew bei\u01f9 ha ka imlang sahlang\u201d. Kumta, ka Liberation theology ka hikai ban pynlait im bad ai ia ka hok ha ki briew kiba shah ban bei\u01f9 bad kiba shah kyntait bad kane ka dei ka jingsdang jong ka jing\u0209aleh ban weng ia ki jingeh ha ka imlang sahlang.<\/p>\n<p>U Pope Francis bad ka Jingpynlaitluid:<\/p>\n<p>La kha ia u Pope Francis kum u Jorge Mario Bergoglio ha ka snem 1936, ha nongbah Buenos Aires, ha Argentina. Kum u samla pule, ki jinghikai theology, ki jinghikai niam bad ruh ka jinglong jingman jong ka synshar khadar ha ka Ri Argentina ha kito ki por, ka la sai\u01f9dur ia ka jingim jong u kum u Lyngdoh Sohblei. Watla u Pope Francis u pynpaw ba u noh mynsiem sha ka rukom pyrkhat liberation theology, pynban u kynthoh pyrshah ia ki katto katne ki nongrim ne jinghikai shong tynrai jong ka liberation theology. Ka paw ba u Pope Francis u kham noh mynsiem sha ka liberation theology ha ki jingpyrkhat bad ki kam jong u, kiba u pynpaw pyrthei ba u \u0209eng ryngkat bad ki briew kiba duk, ki nongtrei nongbylla, ki phetwir, ki kynhun LGBT + bad kiwei ki kynhun rit paid kiba shah \u0209ehnoh bei\u01f9.<\/p>\n<p>U Pope Francis u kynthoh pyrshah ia ki nong\u0209alap jong ka liberation theology kiba pynksan ia ki jing\u0209aumsnam ne ia ki seng kieng atiar ha ki Ri Latin America bad kylleng ka pyrthei. U bei\u01f9 jur ia kine ba ki pyrshang ban thep jubor ia ka sai\u01f9 pyrkhat jong ki ha ki nongshong shnong bad ba kim treh ban sngap ne sngewthuh ia ki jingeh bad khamtam eh ia ka jingsngew jong ki nongshong shnong. U bei\u01f9 bad kynthoh jur ruh ia ka sai\u01f9 pyrkhat capitalism ne ka sai\u01f9 pyrkhat kaba pynksan ia ka jinglum spah shimet, kaba hikai ia ki nongshong shnong jong ka Argentina ba ki lieng jong ka jingim jong ki kin<\/p>\n<p>shah kynting lang shalor ha ka jingat phyllung jong ka roi ka par kaba lah ban pynjia long da ka capitalism, phewse, kaei kaba u Pope Francis u shem bad sakhi ha ki shnong jong ka nongbah Buenos Aires ka long ba ki briew ki ngam bad \u0209ap jyllop sha ka kharai ba khlem trai jong ka jingduk bad jingkyrduh. Kum u Lyngdoh Sohblei uba sharai ia ka nongbah Buenos Aires, u mad bad \u0209ohi ia ki jingeh ba ki nongshong shnong ki \u0209akynduh bad kane ka la nang phrang shuh shuh ia ka sai\u01f9 pyrkhat jong u bad u ngam jylliew ha ki jinghikai jong ka Bible shaphang ka jingieid, ka jing\u0209atip lem, ka hok, ka jingshisha, ka jing\u0209along kawei bad jing\u0209aburom kylliang para briew.<\/p>\n<p>U Pope Francis u hikai ba kaei kaba ngi mad bad shem ha ka jingim ka dei ban hikai bad phrang ia ka jingim. Kiei kiei kiba jia, kiba long bad kiba man ha ka pyrthei ki long kham kordor ban ia kano kano ka jingstad. Ki jingjia ha ka pyrthei ki dei ban hikai ia ngi, ki jingeh ba ki para briew ki mad ki dei ban pynpeit mat ia ngi bad ki dei ban pynlong ia ngi ban sngewlem bad \u0209atip lem na ka bynta jong ki.<br \/>\nKano kano ka jingstad ka dei ban wan na ka jingim kaba \u0209akhun bad kaba \u0209aksaid bad ia kata ka jingstad kaba la pynkha na ka jing\u0209ashem dei ban \u0209asam paidbah.<\/p>\n<p>Ki jingjia bad ki jingeh ba ki nongshong shnong jong ka Nongbah Gaza ki mad na ka jingther bomb jong ka Ri Israel ka pynpang mynsiem shikatdei ia u Pope Francis bad u la pashat jingmut ba dei ban tohkit la ka jingleh jong ki shipai ka Ri Israel ka dei ne em ka jingpyn\u0209ap dusmon ia ki nongshong shnong ka nongbah Gaza? U la khot ruh ia ka Ri Israel bad ki lehnoh Hamas ban wan sha ka miej jong ka jing\u0209akren bad sangeh syndon ka jing\u0209aumsnam bad kyntu ia ka kynhun Hamas ban pynlait noh mardor ia ki briew kiba lui lui kiba ka la rah bad set jubor la palat shi snem mynta. U Pope u pynrem jur ruh ia ki kynhun kiba bei\u01f9 bad thombor ia ki nong Israel ha ki bynta ba pher jong ka Pyrthei.<\/p>\n<p>Ki Nongtrei-Nongbylla ha Meghalaya bad u Pope Francis:<\/p>\n<p>Ka jylla Meghalaya ka dei ka jylla kaba kh\u01f9oit bei\u01f9 ia ki nongtrei-nongbylla. Naduh ka jingsiew kaba rit, ka jingpyntrei bordi palat ia ka phra kynta ha ka shi sngi, ka jinglah shilliang ha ka bainong hapdeng ki para nongtrei bad ka jingduk kaba nang kiew kat nang mih ki sngi. Hapdeng ka snem 2013 bad 2016, ka kynhun Thma U Rangli (TUR) ka la pynlong ka jing\u0209alap paidbah halor ki hok jong ki nongtrei nongbylla, kiba trei ha ki kam Sorkar, ki skul, ki kharkhana ne company jong ki riewshimet, ki dukan, hospital bad ruh kiba trei bylla misteri, kiba trei \u0209ingbriew bad kiwei.<\/p>\n<p>Kane ka jing\u0209alap ka la sdang da ka jingsam ia ki kot lyngkdop kiba batai shaphang ki hok jong ki nongtrei-nongbylla. Ki ai\u01f9 kiba \u0209ada ia ki bad ban pyn\u0209oh ha ki ia ka hok ban kamai jakpoh. Shibun ki kynhun jong ki nongtrei nongbylla ki la mih sha khmat bad ki la \u0209alum lang ha la ki jaka trei bad seng ia ka kynhun jong ki nongtrei-nongbylla ne workers\u2019 union. Kine ki kynthup ia ki nongtrei jong ka Nazareth Hospital, ki Security guard, ki nongdie madan, ki nongtrei casual jong ka MeECL, ki katto katne ki nonghikai skul, ki nonghikai kolej bad kiwei.<\/p>\n<p>Ha Meghalaya, ym pat ju don koit ka jingkhih jong ki nongtrei nongbylla ban \u0209alum bad thaw ia ki seng nongtrei-nongbylla. Ka jingsheptieng jong ki nongtrei-nongbylla ban leh kumta ka long kaba jur haduh katta katta. Kumno kin sdang ne \u0209akren bad ki trai nongaikam halor kane bad ban dawa ia ki hok jong ki? Kiba bun na ki, ki sngeweh bad sngewsyier ban \u0209adur\/\u0209alympat bad ki trai nongaikam bad ka don ka jingma ia ka jingkamai jakpoh jong ki lada ki leh kumta. Ka long kaba shisha ba ha kaba sdang ki nongtrei nongtbylla ki mad jingeh, ki shah byrngem, ki shah tim ki shah tla bad ki don ruh kiba shah beh kam.<\/p>\n<p>Hamar kane ka por kaba dukha bad pisa mynsiem, U Pope Francis u shimti ia ka kam kum u Kpa Bakhuid bad ki kyntien jong u sha ki nongtrei nongbylla kylleng ka pyrthei ki ai jingtngen bad ai<\/p>\n<p>jingkyrmen ia ki nongtrei-nongbylla ha Meghalaya. Ki kyntien jong u Pope Francis ki \u01f9iat sharud ia ka jingtieng, ka jingartatien bad ka jinglynga jingmut. Ki kyntien jong u Pope ki pynkup bor bad pynlah ia ki nongtrei nongbylla ban \u0209eng bad long shlur ban dawa ia la ki hok. Da kaba shai u Pope Francis u ong, \u201cman la uwei pa uwei ne kawei pa kawei ka nongtrei-nongbylla, la ki dei kiba trei ha ki kam sorkar ne ha ki jaka treikam kiba la pyn\u0209aid ryntih da ki kyndon ne kiba trei thohmut thohmat ne kiba bylla kat kaba \u0209oh bad kat shaba lap, ki don ka hok ban \u0209oh ka bai bylla kaba biang briew, ban \u0209oh ka pension ne bai bam tymmen bad ban \u0209oh ka jingshngai\u01f9 bad jingthikna ha ka jingim. Hapdeng jong phi ki nongtrei-nongbylla, ki don kiba trei kum ki nonglum synrum ne jakhlia, ki nongpynkhuid, ki nongsuh jai\u01f9, ki nongtih mar poh khyndew, ki misteri, ki nongtrei \u0209ing briew, ki nongtong dohkha, ki nongrep, ki nongthaw \u0209ing bad kiba trei ki kam shakri ha kaba ki ai\u01f9 kim treikam satia bad ki bym \u0209oh ka lad ban \u0209alum lang para nongtrei ban dawa ia ki hok bad ha kaba ka bai bylla ka long kaba pohdor tam. Mynta ka sngi nga kwah ban ong ba nga \u0209eng ryngkat bad phi ha ka jing\u0209akhun jong phi na ka bynta ki hok jong phi\u201d Kane ka khubor ka \u0209adei bad ki nongbylla ka jylla Meghalaya bad ki dei ki kyntien jong ka jingkyrmen na ka bynta ki nongtrei-nongbylla ban \u0209eng bad ban kam kynti ia ka burom, ka ijot kaba ki la duh.<\/p>\n<p>Ka Laudato si\u2019 bad ka Jingstad Tynrai ki Hyn\u01f9iewtrep :<\/p>\n<p>Ki kynhun jaidbynriew trai ri kylleng ka pyrthei ki \u01f9iew kyntang ia ka mei mariang bad ba ym lah ban pyn\u0209akhlad ia ka jing\u0209adei ne dkhat ia u \u2018sai teh hapdeng u khun bynriew bad ka mariang. Kane ka jing\u0209adei ka shat phalang lyngba ki khanatang, ki puriskam bad ki puri nam, ha ki jingrwai, ki phawar, ki jingshad bad ki rong ki taw tynrai. Naduh dew lynnong West Papua shaduh sha Chattisgarh bad shaduh ki lum Hyn\u01f9iewtrep bad Achik, ki kynhun trai ri kylleng ka pyrthei ki don ka jingngeit, ka niam ka rukom bad ka jing\u0209ateh soskular bad ka mariang. Ki khun Hyn\u01f9iewtrep ki burom ia ka mariang bad ki don ka jingstad tynrai ban pynneh pynsah ia ka pateng pakit. Ka jingpynneh pynsah ia ka mariang ka jia long lyngba ka sai\u01f9 pyrkhat ba kawei ka jingim ka donkam ia kawei pat ne kawei ka kynhun jingthaw ka shaniah ia ka jingim ha kawei pat. Ki jingthaw bapher kim lah ban im marwei khlem ka jingkyrshan lang bad ka jingdon jong kiwei pat ki para jingthaw. Ka mariang ha u Khasi ka kynthup lang ia ki lum ki wah, ki syntiew ki skud, ki dieng ki siej, ki duriaw, ka khyndew, ka sahit bneng, ki dohkha ki doh pnat, ki mrad ki mreng bad kumta ter ter. Kawei kam lah ban im khlem kawei pat, kumta ka donkam ka jing\u0209aburom kylliang, ka jing\u0209akyrshan lang bad jing\u0209ada iwei ia iwei pat.<\/p>\n<p>U Pope Francis ha ka shithi sha ki paid riewngiet, kaba u ai kyrteng Laudato \u2018si, u pashat jingmut ba ka mei mariang ne jingthaw jong u Blei ka \u0209asohlang bad kiwei ki bynta jong ka jingim ha ka imlang sahlang, ka \u0209oh ka kot, ka jingim bad ka jingngeit jong ki briew bapher. Ha ka jing\u0209alang kaba la pynlong halor ka phang ka Jingstad Tynrai jong ki Jaidbynriew trai ri bad ka stad saian, kaba la long ha Vatican, u Pope Francis u la ban jur ba dei ban don ka jing\u0209atreilang kaba jan hapdeng ka jingstad tynrai jong ki jaidbynriew trai ri bad ka stad saian ka juk mynta, na ka bynta ban \u0209akhun pyrshah ia ka jingkylla bad jingpynjot ia ka mariang, ka jingduh noh ia ki jait jingthaw bapher, ka jingkyrduh bam bad ka jingnang hiar ka jingkoit jingkhiah ha ka pyrthei mynta. U kyntu ba ngi dei ban sngap mar kylliang- \u201cban shah skhor ia ka jingshemphang jong ki kynhun trai ri bad ia jingstad kaba ki la \u0209oh pateng bad ban shim nuksa na ka rukom im jong ki ha ka jing\u0209adei bad ka mariang. Ha kajuh ka por ban pule bniah bad sngap ia ki jingshem jong ki riewstad saian jong kane ka juk bad ban pyndonkam ia ki jingshem bathymmai ban \u0209ada bad pynneh pynsah ia ka mariang. U khot lang ia baroh ki nongshong shnong jong ka pyrthei ban kylla kaba mut bad ban kut jingmut skhem triang ban \u0209ada ia kane ka \u0209ing trep jong ki khun bynriew, ka pyrthei-mariang. Ngi don tang kane kawei ka \u0209ing bad baroh ngi im ha ka, kumta to ngin sangeh noh shi syndon ia ka jingpynjot dusmon, hynrei ngin pynneh ia ka na ka bynta ki pateng ki ban wan bad ngin pyndam ia ka kharai kaba pyn\u0209akhlad ia ngi bad kaba wanrah ia ka jinglah shilliang ha kiba bun ki liang.<\/p>\n<p>Nga dei Uei ba ngan bishar?<\/p>\n<p>U Pope Francis u long ka sur na ka bynta ki kynhun rit paid bad ki phetwir. Ha man la ki Ri ne ha ka imlang sahlang ki don ki kynhun rit paid bad kiba shah kyntait bei\u01f9, kum ki LGBT bad ki phetwir kiba krih bad phet shnong na ki daw kiba bun bad kiba \u0209aksaid ban \u0209oh ia ka jingim kaba khambha. Ha kine ki shi phew snem tam jong ka jinglong Kpa Bakhuid, U Pope Francis u la long ka sur kaba jam na ka bynta jong ki bad ka jingkyrshan jong u Pope ia kine ki kynhun rit paid ka shong nongrim ha ki jinghikai jong ka Bible, kaba hikai shaphang ka jingieid, ka jing\u0209atiplem bad ka jingmap. U Pope Francis u kynthoh jur ia kito kiba kam ba ki dei ki Khristan, katba ki kam bad ka jingim jong ki pat kam \u0209adei dur bad ki jinghikai ka Gospel. U kynthoh jur kumne- \u201cKa dei ka jinglong arsap ban kam ba ngi dei ki Khristan bad ban kyntait pat ia ki phetwir kiba wad jing\u0209arap bad jing\u0209ada na ngi, ban kyntait ia ki briew kiba thngan ne kiba sliang, ban beh noh \u0209ano re \u0209ano kiba pan jing\u0209arap. Lada nga kam ba nga dei u Khristan, hynrei nga leh pat kumne, Nga dei u briew uba arsap\u201d<\/p>\n<p>Ha ka pyrthei kaba dap da ka jing\u0209aisih, jing\u0209ashun, ka jing\u0209aumsnam bad ka jingpyntieng pynsmiej para briew, u Pope Francis u pynkynmaw ia ngi ba kawei pa kawei ka mynsiem briew ka long kaba kordor bad u ban jur ban \u0209eid bad burom kylliang khlem da \u0209ashah liang ne bishar ne pynrem. Baroh ngi long mar ryngkat bad ki kyntien ba kordor ba u ju pyndonkam ki long, \u201cNga dei uei ba ngan bishar?\u201d ki dei ki kyntien kiba jylliew bad kiba \u0209athuh ia ka jingmaian jong ka jingim briew ha ka jing\u0209aid lynti pilgrim hangne ha sla pyrthei. Kine ki kyntien ki shat phalang ia ki jinghikai shong tynrai jong ka Balang Khristan ban \u0209eid, ban \u0209atiplem bad ban burom kylliang, khlem da bishar ia ka rong ka snieh doh ne ka jinglong jingim.<\/p>\n<p>Katba ngi dang jaw ummat bad ap khmih lynti ban \u0209oh da uwei pat u Pope, to ngin pyrshang ban im katkum ki jinghikai bad ki nuksa ba u Pope Francis u la pynpaw. \u201cLeit suk sha Dwar U Blei\u201d Papa Francis.<\/p>\n<p>Kyrsoibor Pyrtuh.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ka pyrthei ka la kynjah da ka jingkhlad noh jong u Pope Francis bad shibun kin sa thoh shaphang jong u, hynrei kane ka long ka jingshem jong nga halor ka jingim jong une u riewshlur ka spah snem ba ar phew wei. Nga ju mutdur kumno ban \u0209oh iashem mar met bad une u [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":6052,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[59,56,62,79],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/unongaiktien.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6051"}],"collection":[{"href":"https:\/\/unongaiktien.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/unongaiktien.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/unongaiktien.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/unongaiktien.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6051"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/unongaiktien.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6051\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6053,"href":"https:\/\/unongaiktien.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6051\/revisions\/6053"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/unongaiktien.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6052"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/unongaiktien.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6051"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/unongaiktien.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6051"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/unongaiktien.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6051"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}