Katba ki briew kylleng ka pyrthei ki rakhe ia ka International Women’s Day man ka 8 tarik u Lber, ka jingphaikhmat kalong sha ki longkmie kiba long ki nongialam ban wanrah ia ka jingkylla. Haba ithuh ia ki longkmie ha ka jinglong nongialam kalong kaba kongsan, kalong ruh kaba kongsan ban pyni ia kito ki jingkylla ha ka imlang sahlang, kaba plie lad bad ai mynsiem ia kiwei lyngba ka jingaiti jong ki.
Ha West Jaintia Hills Distrik jong ka jylla Meghalaya, ka Kong Bina Sungoh, Secretary jong ka Village Employment Council (VEC) ha Khliehrangnah, kadei napdeng ki longkmie nongialam ba bun ha kaba ki jingnohsynniang jong ki ka la kyntiew ia ka jingkylla ha ki jaka nongkyndong lyngba ki sienjam kamai kajih kiba iaineh. Lyngba ka jingialam ba khlain jong ka, ka la rah shakhmat ia ki prokram bapher bapher ba iadei bad ka roi ka par, khamtam ka jingpyniasoh ia ka MGNREGS bad ki sienjam kiba lait na ka NRM. Ki sienjam jong ka ban pyniasoh ia ka MGNREGS bad ki sienjam ba iadei bad ka rep ka riang ki la plie kiwei pat ki lad kiba lait na ki kam kiba iadei bad u dewiong, ka la kyntiew ka jingskhem ka ioh ka kot na ka bynta ki nongshong shnong jong ka thain.
Ka Kong Bina Sungoh ka la shimti kum ka Secretary jong ka Village Employment Council naduh 15 tarik Jymmang 2021 haduh mynta. Hashuwa kane, ka la long ka dkhot jong ka Executive Committee naduh u snem 2015 bad kalong ruh ka dkhot jong ka SHG & nongialam jong ka kynhun naduh u snem 2016.
Ka Kong Bina ka la ialam lynti ia ka projek kaba thmu ban pynbha biang ia ka jaka puta, pynkylla 20 hectare ka jaka ba shu ieh sha ka jaka rep kaba seisoh. Kane ka sienjam kadei shi bynta jong ka Aroma Mission, ka jingiatreilang hapdeng ka MGNREGS, ka Institute of Natural Resources Meghalaya, bad CSIR-CIMAP, Lucknow. Ka la kynthup lang ia ki longkmie kiba don job card ha kane ka projek, pynshlur ia ki ban pynlut ia ki bainong jong ki ban thied 500 kilo ki jaka pynkhuid ban pynmih ia ki umphniang ba donkam na u lemongrass, citronella, bad sla shynrai, da ka jingthmu ban kyntiew ia ki karkhana barit ha ki jaka nongkyndong.
La shna ia ka jaka treikam ban pynbiang ia ka jinglong kaba shngain na ka bynta ka kam pynkhuid. Hapoh shi snem shiteng, ka jingialam jong ka Kong Bina ka la wanrah ia ka jingkamai kaba T. 5.4 lak na ka jingdie ia ki tynrai dieng bad ki umphniang. Kaba kham kongsan, ka plie lad ioh kam ba skhem ia kumba 50 tylli ki longiing, ki nongtrei kiba dang kylla na ka bylla dewiong sha ka kam rep kaba iaineh, ha kaba ki nongtrei ki nohsynniang 25 sngi ha ka shi snem.
Ka sienjam jong ka Kong Bina ym tangba ka la kyntiew ia ka ioh ka kot hynrei ka la pynbud ia kane ha 16 tylli ki shnong ba marjan. Ha une u snem mang tyngka (2024-25), ka la pyniar shuh shuh ia ka kam jong ka lyngba ki projek ba thymmai kum ki jaka thung syntiew bad ki jaka shna sboh, ka jingpynkylla ia ki niut sha ki jingdon jingem ba kongsan lyngba ka MGNREGS. Ka jingaiti jong ka ban plie lad ioh kam ka la ialam ruh sha ka jingiadon bynta shitrhem ki self help group jong ki longkmie ban pynmih ia ki umphniang na u lemongrass bad shynrai, lem bad ki mar kum ki sabon bad ki mar ba sma iwbih.
Ban kyntiew shuh shuh ka jingaiti jong ka sha ka jingkiew shaphrang bad ka jingpynkupbor, ka Kong Bina ka la iashim bynta ha ka jingai jinghikai ha ka jingkyntiew ia ka kam ba la seng dalade kaba iadei bad ki umphniang, ki mar sma iwbih bad aromatherapy, ba la pynlong da ka CSIR-CIMAP, Lucknow, da kaba pynlut hi nalade. Mynta, ka bteng ban ai jinghikai ia ki dkhot self help group ban shna ia ki sla sha bad ki umphniang ba khleh, kaba la pynkupbor ia ki longkmie hapoh shnong bad shabar ka shnong. Lyngba ki jingtrei shitom jong ka, ka Kong Bina Sungoh ka la pyni ba kalong ka nongialam ba wanrah jingkylla, kyniew ia ka rukom rep kaba iaineh bad plie ka lawei ba phyrnai ia ki nongshong shnong.


