24.9 C
Shillong
Sunday, March 8, 2026

Ka jingpeit bniah ia ki Amrit Peedhi: Ka jingpynkupbor ia ki samla lyngba ka jingai jinghikai bad ki sap

Must read

Da ka A. Srija, Economic Adviser, ka Tnat School Education and Literacy (DoSEL), ka Tnat kam Pule Puthi

Ka mat ba kongsan jong ka mang Tyngka 2024-25 jong ka Sorkar Pdeng ka dei ka jingpynkylla ia ka ri India sha ka ri kaba la kiew shaphrang, kaba ngi tip kum ka “Viksit Bharat,” ha shuwa u snem 2047. Ka mang tyngka ka ban jur halor ki Amrit Peedhi – ki samla – bad ka kdew sha ka jingkongsan jong ka National Education Policy 2020 ha ka jingsdang ia ki jingpynkylla ban pynkupbor ia ki pateng ban wan. Ha kaba iadei bad k jingbuddien ia kane ka thong, la phaikhmat sha ka PM Schools for Rising India (PM SHRI), ba la saindur ban pynbiang ia ka pule puthi kaba bha, wanrah ka jingkyntiew kaba pura bad ban tei ia ki briew kiba la biang lut na ki liang bapher bapher.

Ia ka PM SHRI la ai jingmynjur ha u Nailur 2022, bad la saindur ia kane ka skhim na ka bynta ka jingpyntreikam ba seisoh ia ka National Education Policy 2020. La khmih lynti ba kine ki skul kin kylla sha ki jaka ai jingpule kiba bha tam, bad ba kin long ki nongialam lynti ia kiwei kiwei ki skul hajan jong ki. Ka kam jong ki ka dei ruh ban ialam lynti ha ki thin jong ki bad ban pynthikna ia ka jingioh ka jingpule kaba bha ha ka jinglong jingman kaba ryntih, kaba pdiang ia baroh bad kaba dap da ka jingkmen. Kane ka rukom ai jinghikai ka pynbiang ia ki jingdonkam ba kyrpang namar ki jinglong jingman bapher bapher bd ki jingtbit bapher bapher jong ki shahhikai, kaba khring ia ki kum ki nongiashim bynta ha ka jingiaid lynti jong ki sha ka jingnang jingstad, kaba iahap bad ka thong jong ka NEP 2020.

Ka skhim ka pynbiang ia ka jingseng ia palat 14500 tylli ki skul PM SHRI da kaba pynkhlain ia ki skul ba la don lypa ba pyniaid da ka Sorkar Pdeng / Sorkar Jylla / ki bor pyniaid shnong. Ka bynta kaba nyngkong jong ka jingjied ia ki skul PM SHRI ka dei kaba la pyndep bad la jied 6,207 tylli ki skul kum ki skul PM-SHRI. La ai jingmynjur ia ka T. 3395.15 klur na ka bynta 6,207 tylli ki skul PM SHRI ha 27 tylli ki Jylla/UT ha ryngkat ki KVS/NVS ha ka jingialang jong ka Project Approval Board (PAB) na ka bynta u snem mang tyngka 2023-24. Ka bynta kaba nyngkong jong ka bynta jong ka Sorkar Pdeng kaba kot sha ka T. 630.11 klur na ka bynta u snem mang tyngka 2023-24 ka dei kaba la pyllait sha baroh ki Jylla/UT/KVS/NVS ban pyntreikam ia ka skhim. Ia ki jingantad ia ka mang tyngka na ka bynta u snem mang tyngka 2023-24 la pynkylla na ka T.4000 klur sha ka T.2800 klur. Ka jingantad ia ka mang tyngka na ka bynta u snem mang tyngka 2024-25 ka long T 6050 klur.

Lait na ka PM-Shri, ka pisa ba la mang na ka bynta ka tnat School Education & Literacy ka long T.73008.10 klur ha u 2024-25 ha kaba ianujor bad ka T.72473.80 klur ha u 2023-24. (Table-1)
Table-1 ka jingbuh pisa ia ki skhim ba kongsan ha ka mang tyngka 2024-25 (T. a ki klur)
Program R.E 2023-24 B.E 2024-25
Samagra Shiksha 33000 37500
PM-Poshan 10000 12467.39
STARS 700 1250
PM Shri 2800 6050
NILP 100 160
National Means cum Merit Scholarship Scheme 358.00 377.01
Autonomous Bodies 14470 15638.67
Total 72473.80 73008.10
Ka mang tyngka ka kdew ruh ia ka Skill India Mission ha kaba la ai jinghikai ia 1.4 klur ngut ki samla, 54 lak ngut ki samla ki la ioh ia ka jingkyntiew ia ki sap bad ki sap kiba thymmai, bad la tei 3000 tylli ki ITI ba thymmai. Bun na ki jaka ai jinghikai kiba kham halor kiba long 7 tylli ki IIT, 16 tylli ki IIIT, 7 tylli ki IIM, 15 tylli ki AIIMS bad 390 tylli ki skul bah ki dei kiba la dep tei. Ka jingpyntbit ia ki samla ha ki teknoloji kiba mynta kan plie lad ia ki start up ba thymmai bad ka jingseng kam thymmai da ki samla. Katba ka mang tyngka ka phaikhmat sha ki lad kiba thymmai kum ki jingdon jingem digital, ka jingsaindur thymmai, ki kam jngoh kai kiba iadei bad ki jingialang, ki jingngeit, ka gati shakti, ka jingpynmih ia ki mar bam bad kiwei kiwei, ka jingai jinghikai kaba iadei bad kine ki kam kiba thymmai ka dei kaba ngi hap ban peit bha ha ka jingai jinghikai ha ki skul senior secondary bad ruh ki ITI.

Ka mang tyngka ka kdew ruh sha ka jingkiew ka jingrung ki samla kynthei ha ki jingai jinghikai ba kham halor da 28% ha kine ki 10 snem. Ha ki jingai jinghikai STEM, ki khynnah bad ki samla kynthei ki don ka bynta kaba 43% – kaba long kawei na kaba bun tam ha ka pyrthei. Baroh kine ki sienjam ki paw ha ka jingkiew ka jingiashim bynta ki longkmie ha ki kam kaba paw ha ka jingkiew na ka 23.3% ha u 2017-18 sha ka 37% ha u 2022-23. (PLFS). Khnang ba ka India kan long ka Viksit Bharat shuwa u 2047 ka jingai jinghikai bad ka jingkyntiew ia ki sap jong ki samla ka long ka kam kaba kongsan namar ki samla ki long ka bor kaba khraw jong ngi.

More articles

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Latest article